Yapıcı Liderlik Nedir?
“Lider olmak bu kadar zor mu? Yoksa ben mi fazla düşünüyorum?”
Evet, kabul ediyorum: 25 yaşımda, İzmir’de yaşıyorum, sosyal hayatıma asla ciddi yaklaşmıyorum ama bir o kadar da her şeye fazla kafa yoran biriyim. Bazen düşünüyorum, acaba çevremdeki insanlar bana ne kadar garip bakıyor? Hem bir yandan komik, esprili, neşeli olmak istiyorum, hem de bir şeylerin yanlış gittiğini hissettiğimde her konuda derin derin düşünmeye başlıyorum. Sonuçta insanın kafasında binlerce düşünce dolaşırken, bir arkadaş ortamında komik olmak da kolay değil. Ama bir konu var ki, her zaman kafamı meşgul eder: Yapıcı liderlik nedir?
Lider olmak aslında çok havalı bir şey gibi görünür. Düşünsenize, etrafınızdaki insanlar sizi dinliyor, ne söylediğiniz çok önemli, bir grup insanı yönetiyorsunuz ve bu, çoğu zaman gerçek bir yetenek gerektiriyor. Ama burada şunu unutmamak gerekiyor: Lider olmak demek, sadece bu ne kadar havalı demek değil, aslında nasıl olman gerektiğini bilmek ve nasıl insanlarla iletişim kurman gerektiğini de çok iyi anlamak demek.
Evet, size tüm bunları anlatmak isterken bir yandan da bir yerden “Aman, bak bir tane yapıcı lider burada” demek de istiyorum. Ama sonuçta hayat, biraz esprili olmakla daha yaşanabilir.
Yapıcı Liderlik Nedir? Birlikte İnceleyelim
Yapıcı liderlik, tek bir kişi olarak tüm yükü sırtlanıp, herkese ben ne dersem o olur tarzı bir yönetim uygulamak değil. Tam tersine, liderlik yaptığınız grubu geliştirmek, katılımı artırmak, işbirliği yapmak ve insanları bir arada tutmak üzerine odaklanmak gerekiyor. Bu, tam anlamıyla işin içinde insan ilişkileri olduğu için, sabır, empati ve pozitif bir yaklaşım gerektiriyor.
Liderlikte başarılı olmak, karşısındaki kişileri “benim dediğim olur” diye yönetmek yerine, birlikte çözüm üretmeyi ve gelişmeyi sağlamakla mümkün. Ne demek bu? Haydi biraz daha açalım:
1. “Hadi Canım! Zaten Bu İşleri Ben Yapıyorum!”
Evet, bu cümleyi birçoğumuz çok duymuşuzdur. Kimisi gerçekten söylüyordur, kimisi de içinden söylemiştir (ben de çok söyledim, kabul ediyorum). Ama bir liderin yapıcı olabilmesi için bu zihniyetin dışına çıkması lazım. Hepimizin, daha doğrusu hepimizin bir noktada, gruptan ya da işten bir şey beklediğimizde, bazen o yükü tek başımıza almak istemesi anlaşılabilir. Ama liderlik demek, başkalarını da yönlendirmek ve aynı şekilde işin içinde aktif olmalarını sağlamak demek.
Liderin, ekip üyelerinin sadece işler bitince “Aferin sana” demesi yetmez. Onlara gerçek bir rehber olmalı.
Mesela bir gün ofiste akşam saat 7:00 civarı, herkesin işini bitirip gitmeye başladığı an, o son iş kalan proje üzerinde ‘bir şeyler değişmeli’ diyerek takılan kişi, o günün lideridir. Evet, o kişi sizsiniz ve grubu bırakıp gitmek yerine, bir adım daha atarak, takım arkadaşlarınızı da o değişimi yapmaya teşvik ediyorsunuz. Bu, liderliği gösteren en güzel örneklerden biri aslında.
2. “Ama Çıkış Yolunu Gösterdim ya!”
Bazen bir grubun lideri oluyorsunuz, bazen iş yerinde. Kafanızda mükemmel bir çözüm var: Herkesin tıkandığı noktada, siz çözüme ulaşmışsınız. Ama çözümü göstermek sadece işin yarısı. Diğer yarısı, ekibi bu çözümü sahiplenmeye ikna etmek. Yapıcı liderlik, topluluğu veya ekibi çözüme yönlendiren, ama aynı zamanda onlara neden o yolu izlemeleri gerektiğini anlatan bir liderliktir.
Hadi bir örnekle anlatayım. Diyelim ki, ofiste tüm ekipler, bir toplantıda ödevlerini bitirememişler. İşin içinde zor bir durum var ve herkes kendi derdine düşmüş. Herkes panik içinde. “Aa bu ne şimdi?” diyen birileri var. Ama sonra lider, gruptaki gerginliği ve korkuyu hissedip, derin bir nefes alıp şöyle diyor: “Tamam, herkes biraz sakin olsun. Bu işin en iyi çözümünü birlikte bulacağız. Hep birlikte.” Geriye sadece adım atmak ve bu grubu motive etmek kaldı. Yapıcı liderlik burada devreye giriyor.
3. “Hadi Ama! Herkes Mutlu Olmalı”
Yapıcı liderlik, aynı zamanda liderin insanları anlaması ve onların ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmasıdır. İnsanları sürekli mutlu etmek gibi bir sorumluluğunuz yok. Ama mutluluğa giden yolu bulmalısınız.
Ben mesela, arkadaşlarımın hep gülüp eğlenmesini isterim. Ama bazen onların derdi başka bir şeydir. Ya da belki ben onlara gülüp eğlenmek için baskı yapıyordur. Oysa onların da kendi iç yolculuklarını tamamlaması, kimsenin kimseye baskı yapmaması gerek.
Yapıcı Liderliğin Temel Unsurları
1. İletişim
İletişim, yapıcı liderliğin temel taşıdır. Eğer bir lider, ekibiyle sağlam bir iletişim kuramazsa, her şey dağılabilir. Ama iletişimi sadece birebir konuşmak olarak görmeyin. İnsanları anlamak, onların dertlerine ortak olmak, sorularını doğru şekilde yanıtlamak ve onlara değer vermek liderlikte çok önemlidir.
2. Empati
Empati, bir liderin ekibini anlaması için olmazsa olmaz bir şey. Empatiyi, “Senin yerine ben olsam nasıl hissederim?” diye düşünmek olarak düşünebilirsiniz. Bu, bir liderin karşısındaki kişiyi daha iyi anlamasını sağlar.
3. Pozitiflik
Pozitif olmak, takımın moralini yüksek tutmak demektir. Bir işyerinde işler kötü gitse bile, liderin moral kaynağı olması, ekip üyelerinin de enerjik olmasını sağlar.
4. Geri Bildirim
Geri bildirim, yapıcı liderliğin en önemli unsurlarından birisidir. Ama unutmamanız gereken şey, doğru zamanda, doğru şekilde geri bildirim vermek. Kötüye gitmiş bir durumu görüp hemen geri bildirim vermek, bazen durumu daha da kötüleştirebilir. Bunun yerine, sakin bir şekilde, kişinin hatasından ders çıkarmasına yardımcı olmak çok daha etkili olur.
5. Yararlı Yönlendirme
Her durumda, çalışanlar ve ekip üyeleri liderin rehberliğini ister. Yani sadece birer talimat vermek yerine, yönlendirme yapmak gerekir. Lider, birisini bir şey yapmaya yönlendirirken, onun potansiyelini keşfetmesine de yardımcı olmalı.
Sonuç: Liderlik ve Mizah
Evet, “Yapıcı liderlik nedir?” sorusunu bir şekilde çözüme kavuşturduk. Ama sonunda herkesin gülmesi gerektiğini unutmamak lazım. Lider olmak bir sorumluluk, ama biraz eğlenceli olmayı da unutmayın. Çünkü en sonunda hepimizin yaptığı işlere mizahi bir bakış açısıyla yaklaşması, aslında yapıcı liderliği gerçekten anlamamıza yardımcı olur.
Liderlik, insanları bir arada tutmaktan çok, onlara yol göstermek ve birlikte bir şeyler yapmaktan ibarettir. Yani, her şeyin sonunda: Yapıcı liderlik, insanlara sadece bir hedefe varmalarını sağlamak değil, o yolda onları eğlendirebilmek, onlara güven verebilmek ve çoğu zaman başkasının bakış açısından bakabilmeyi öğrenmektir.